Tο διάβασαν 169 άτομα (169 Views)

Ρωξάνδρα Σκαρλάτου Μαυροκορδάτου. Η πρώτη Φαναριώτισσα

ROXANDRA001-ITP1821


Μετά την κατάλυση του βυζαντινού κράτους από τους Τούρκους, οι Έλληνες καταπιέζονταν από στυγερή τυραννία. Το σκοτάδι της σκλαβιάς αγκάλιαζε για αιώνες την Ελλάδα και παντού βασίλευε η αιχμαλωσία, η πείνα, ο φόβος, η αμάθεια και ο θάνατος. Έναν αιώνα μετά την άλωση, όλη η Ευρώπη πίστευε ότι το γένος των Ελλήνων είχε σβήσει. Όμως, κάποιοι λίγοι που κατάφεραν να διαφύγουν στην Ιταλία, τη Μικρά Ασία, σε κάποια ελληνικά νησιά, που ήταν υπό ξένη κυριαρχία, μπόρεσαν να διαφυλάξουν τη σπίθα του ελληνισμού και να μεταδώσουν στις επόμενες γενιές τις παραδόσεις και τη γλώσσα των προγόνων μας. Μαζί με αυτούς, σε μεταγενέστερους χρόνους, αναδείχτηκαν και μερικοί σημαντικοί Φαναριώτες που διαδραμάτισαν σπουδαίο ρόλο στην ελληνική επανάσταση και στο ελληνικό έθνος, όπως ο Υψηλάντης.

Δεδομένου ότι οι Φαναριώτες κατείχαν σημαντικές θέσεις στον τουρκικό κρατικό μηχανισμό και στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες, οι βλέψεις τους δεν αποσκοπούσαν στην πλήρη κατάλυση της οθωμανικής αυτοκρατορίας – καθώς κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο στα συμφέροντά τους – αλλά στη διάβρωσή της και στην ανασύσταση ενός νέου βυζαντινού κράτους, όπου θα κυριαρχούσε το ελληνικό και χριστιανικό πνεύμα.

Η ανάδειξη της τάξης των Φαναριωτών έγινε σταδιακά μέσα από την υψηλή μόρφωση και την οικονομική τους ευρωστία. Από τους Φαναριώτες, οι Τούρκοι διόριζαν τους ηγεμόνες της Βλαχίας και Μολδαβίας, οι οποίοι ενέπνεαν στους λαούς που κυβερνούσαν την εκτίμηση για τους Έλληνες και την αγάπη για τα ελληνικά γράμματα. Έτσι, επιφανείς οικογένειες Φαναριωτών, όπως του Μαυροκορδάτου, του Σούτσου, του Μουρούζη, του Χατζερή, του Μάνου, του Αργυρόπουλου, του Υψηλάντη και του Καρατζά, έγιναν ο πυρήνας από όπου διαδόθηκε η ιδέα για την ελευθερία, ενώ το Φανάρι υπήρξε η κοιτίδα πολλών ηρώων του αγώνα για την ανεξαρτησία.

Οι Φαναριώτες συνήθιζαν να μορφώνουν και τα αγόρια και τα κορίτσια. Η μόρφωση των ανδρών και των γυναικών από το Φανάρι, τους έκανε ισότιμους απέναντι στην ανατροφή των παιδιών τους και πολλοί Φαναριώτες εύρισκαν υποστήριξη από τις γυναίκες τους και βοήθεια στο έργο τους. Οι Φαναριώτισσες ασχολούνταν με τα οικιακά με την ίδια ηρεμία με την οποία επέβλεπαν τη μελέτη των παιδιών τους. Αρκετές συμμετείχαν ενεργά στη διάδοση της ιδέας για την ελευθερία της Ελλάδας, αφού χρησιμοποιούσαν όλη την επιρροή τους σε εκείνους που κρατούσαν σημαντικές κρατικές θέσεις για την ενίσχυση αυτής της ιδέας. Γενικά, στις Φαναριώτισσες δεν άρεσε να μένουν κλεισμένες στα σπίτια τους και ούτε περιορίζονταν στη χλιδή και την πολυτέλεια του βίου τους, αφού διδάσκονταν από τους αρχαίους συγγραφείς και από την πρόσφατη Γαλλική επανάσταση.

Η συνοικία Φανάρι στην Κωνσταντινούπολη


Η παράδοση λέει πως οι Φαναριώτες δεν ήταν γέννημα θρέμμα της Κωνσταντινούπολης. Λένε πως ήταν μετανάστες από τα βόρεια της Πελοποννήσου, έξυπνοι άνθρωποι και επιχειρηματίες, που συγκεντρώθηκαν στη συνοικία Φανάρι της Πόλης, εργάστηκαν πνευματικά και υλικά και ανέβηκαν στις τάξεις της κοινωνίας με την προκοπή τους, το ζήλο τους για τα ελληνικά γράμματα και την πίστη τους στην ορθοδοξία. Γενικά, όμως, θεωρείται πως εκτός από την Πελοπόννησο, πολλές φαναριώτικες οικογένειες είχαν καταγωγή από την Τραπεζούντα, από πόλεις της Μικράς Ασίας, τη Χίο, την Κρήτη, τη Ρόδο, την Κύπρο και τη Θεσσαλία.

Από όπου βέβαια και αν προέρχονταν οι Φαναριώτες, το βέβαιο είναι πως η γενιά τους έβγαλε μεγάλους άντρες με σπουδαία μάθηση, που οι Τούρκοι τους εμπιστεύονταν τις κυριότερες και ανώτερες θέσεις των πρεσβευτών και των διερμηνέων. Ο πρώτος μέγας διερμηνέας και γραμματέας της επικράτειας ήταν ο Παναγιώτης Νικούσης ή Νικούσιος, ή απλά Παναγιώτης ή Παναγιωτάκης, όπως συνήθως τον φώναζαν, ο οποίος είχε γεννηθεί στην Κωνσταντινούπολη, το 1613. Μετά το θάνατό του, η Υψηλή Πύλη δεν έδωσε τη θέση του αμέσως σε άλλον Φαναριώτη όχι γιατί δεν υπήρχαν άλλοι αξιόλογοι Φαναριώτες διερμηνείς, όπως ήταν οι ανιψιοί του Νικούσιου, ο Γιαννάκης Κληρονόμος και ο Γεώργιος Κληρονόμος, αλλά και ο Γιαννάκης Πορφυρίτας, και οι τρεις διερμηνείς της αυστριακής πρεσβείας, αλλά επειδή η Πύλη, ακούγοντας τους ξένους συμβούλους της, διόρισε μέγα διερμηνέα τον Πολωνό Βωβόφσκη.

Γρήγορα, όμως, βλέποντας την ανικανότητα του Πολωνού, η Πύλη έδωσε το αξίωμα του μέγα διερμηνέα στον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, τον εξ' Απορρήτων, που έμελλε να πρωταγωνιστήσει για τριάντα χρόνια στα θέματα εξωτερικής πολιτικής του οθωμανικού κράτους και να αποδειχθεί ικανότερος από τον Νικούσιο. Στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του και στην απόκτηση της υψηλής του μόρφωσης σημαντικό ρόλο έπαιξε η μητέρα του Ρωξάνδρα, μια επιφανής γυναίκα λόγω της καταγωγής της, αλλά και γιατί ξεχώριζε για την παιδεία της.

Η Ρωξάνδρα ή Λοξάντρα γεννήθηκε στο Φανάρι στα 1605. Ήταν η πρωτότοκη από τις τέσσερις κόρες του Σκαρλάτου Μπεγλικτζή, πλούσιου προμηθευτή του τουρκικού στρατού. Ο Σκαρλάτος Μπεγλικτζής είχε πλουτίσει από την προμήθεια κρεάτων στο οθωμανικό στράτευμα γι' αυτό και είχε ονομαστεί Τζελέπμπασης, από το Τζελέπης, δηλαδή προβατέμπορος, όνομα με το οποίο ο Σκαρλάτος αργότερα συγκαταλέχθηκε μεταξύ των αρχόντων της Κωνσταντινούπολης. Όταν έγινε αντιπρόσωπος στην Υψηλή Πύλη των ηγεμόνων της Δακίας, έκανε το όνομά του Τζελεμπής για να καλύψει το αρχικό του επάγγελμα.

Ο πατέρας της Ρωξάνδρας δεν ήταν μόνο από τους πλουσιότερους άντρες της Κωνσταντινούπολης αλλά και από τους ισχυρότερους άρχοντες της Πόλης. Καθώς οι Τούρκοι και οι Αυστριακοίτον θεωρούσαν εξέχουσα προσωπικότητα, όλους τους απογόνους του τους έλεγαν Ισκερλέτ-ζαζέδες, δηλαδή Σκαρλατίδες. Όταν πέθανε, τάφηκε στο ναό της Αγίας Παρασκευής των Κεραμείων, εκεί όπου κηδεύονταν οι επιφανείς Βυζαντινοί. Μετά το θάνατό του, το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του μεταβιβάστηκε στον εγγονό του Αλέξανδρο, τον γιο της κόρης του Ρωξάνδρας.


Η Ρωξάνδρα ήταν γυναίκα ευφυέστατη και πολύ μορφωμένη. Δάσκαλός της ήταν ο σοφός μεγάλος λογοθέτης Ιωάννης Καρυοφύλλης. Κοντά του απέκτησε πολλές γνώσεις. Για την μόρφωσή της, ο σημαντικός χρονογράφος του 16ου αιώνα Καισάριος Δαπόντες έλεγε, πως «η Ρωξάνδρα ήταν σοφότατη» και, πως «είχε προχωρήσει πολύ στη μελέτη των Ελληνικών και είχε γίνει τόσο ονομαστή για τις γνώσεις της που περιηγητές από την Ευρώπη την επισκέπτονταν και συνομιλούσαν μαζί της και θαύμαζαν την σοφία της». Αλλά και ο Ιάκωβος Αργείος, ο Σχολάρχης της Πατριαρχικής Μεγάλης του Γένους Σχολής, ισχυριζόταν, «σε τίποτα δεν υστερούσε η Ρωξάνδρα από την Αλεξανδρινή Υπατία στη τέχνη του φιλοσοφείν.»

Δυστυχώς δεν υπάρχει κάποιο πορτρέτο της για να έχουμε οπτική εικόνα τού πώς ήταν η Ρωξάνδρα. Γνωρίζουμε βέβαια τα χαρακτηριστικά του γιου της και πως ο εγγονός της Ιωάννης ήταν ωραίος άντρας, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Δημήτριου Καντεμίρη, ενός από τους επιφανέστερους λόγιους της Ανατολικής Ευρώπης την εποχή εκείνη. Επίσης, έλεγαν, πως η φυσιογνωμία του γιου της Αλέξανδρου με τα μεγάλα μάτια και το μικρό καλοσχηματισμένο στόμα, έμοιαζε περισσότερο στη μητέρα του παρά στον πατέρα του.

Υπήρχαν και κάποιοι που την παρομοίαζαν με την Υπατία, όχι μόνο στη σοφία αλλά και στην ομορφιά. Άλλη μαρτυρία, για το πώς ήταν η Ρωξάνδρα από άποψη γυναικείας ομορφιάς, δεν υπάρχει. Υπάρχει βέβαια μια αναφορά, άγνωστης προέλευσης, ότι η Ρωξάνδρα όταν ήταν μικρή είχε χάσει από ευλογιά το ένα μάτι της και πώς όταν ήταν να παντρευτεί τον πρώτο της σύζυγο, τον ηγεμόνα της Βλαχίας Αλέξανδρο, πήγε στην τελετή με καλυμμένο το πρόσωπο. Αλλά μετά το μυστήριο, όταν αποκαλύφθηκε το ελάττωμά της, ο σύζυγός της την έδιωξε πίσω στην Κωνσταντινούπολη. Βέβαια, ο Καισάριος Δαπόντες που μιλάει στα γραπτά του για εκείνο τον γάμο δεν αναφέρει πουθενά κάτι σχετικό. Το ίδιο και ο Διονύσιος Φωτεινός, ιστοριογράφος των χρονικών της Βλαχίας και Μολδαβίας.

Ο Αλέξανδρος, ο ηγεμόνας της Βλαχίας το 1623, ήταν γιος του Ράδουλ βοεβόδα Μίχνα, που ήταν ηγεμόνας της Μολδαβίας. Ο Αλέξανδρος είχε μείνει χήρος από τον πρώτο γάμο του αλλά ήταν ακόμη νέος και έτσι αποφάσισε να ξαναπαντρευτεί. Διάλεξε, λοιπόν, την κόρη του Σκαρλάτου Μπεγλικτζή. Αν η Ρωξάνδρα είχε πράγματι πρόβλημα με το μάτι της θα είχε μαθευτεί στην Κωνσταντινούπολη και φυσικά θα είχε φτάσει στα αυτιά των ηγεμόνων της Βλαχίας και Μολδαβίας που είχαν πολλούς τρόπους να ενημερώνονται για τα γενόμενα στην Πόλη. Άλλωστε, και οι δύο, πατέρας και γιος, την είχαν γνωρίσει πριν από τον γάμο.

Ο πατέρας του γαμπρού αποφάσισε να γίνει το μυστήριο και το γλέντι του γάμου στο Τεκούτζι της Μολδαβίας, όπου είχαν προσκεκλημένους τους ηγεμόνες, τους αρχιερείς και τους άρχοντες και των δύο ηγεμονιών μαζί με τη μεγάλη συνοδεία τους. Στο Τεκούτζι έφτασε και η νύφη και το ζευγάρι δέχτηκε πολυτελή δώρα από τους πρέσβεις της Τρανσυλβανίας, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Στο τραπέζι του γάμου οι Μολδαβοί άρχοντες κάθισαν στα δεξιά και οι άρχοντες από τη Βλαχία στα αριστερά. Το γλέντι κράτησε δεκαπέντε μέρες. Συνεπώς, αν η Ρωξάνδρα είχε πρόβλημα με το μάτι της και ήθελε να κρατήσει το μυστικό της, θα έπρεπε σε όλη τη διάρκεια της τελετής και του γλεντιού να έμενε συνεχώς με καλυμμένο το πρόσωπο, ώστε να μη την δει κανείς από τους καλεσμένους ούτε και ο άντρας της, κάτι που ήταν αδύνατο. Και αν υποθέσουμε, πώς ο σύζυγός της ανακάλυψε την απάτη της μετά το μυστήριο, θα την έδιωχνε για την Κωνσταντινούπολη και θα συνέχιζε το γλέντι; Και αυτό αδύνατο. Και αν ήθελαν να συγκαλύψουν ένα τέτοιο γεγονός, γιατί ο Διονύσιος Φωτεινός να μη μιλούσε για ένα τέτοιο γεγονός στα ιστορικά χρονικά του; Αντίθετα, όμως, όπως έγραψε: «όταν τέλειωσε ο γάμος, όλοι επέστρεψαν στα δικά τους.»


Αυτό που είναι αλήθεια για τη Ρωξάνδρα είναι πως δεν μπόρεσε να χαρεί για πολύ καιρό τα μεγαλεία της ηγεμονίας στη Βλαχία. Ο άντρας της πέθανε το 1630 και η νεαρή χήρα επέστρεψε στο πατρικό της στην Κωνσταντινούπολη, στην ήρεμη παλιά ζωή της και αφιερώθηκε στη μελέτη της. Ήταν όμως πολύ νέα για να συνεχίσει να ζει με το πένθος. Παιδιά δεν είχε αποκτήσει από τον γάμο της. Τα τέσσερα χρόνια που έμεινε χήρα πολλοί νέοι την πολιόρκησαν, αλλά εκείνη δεν έδειξε σε κανέναν το παραμικρό ενδιαφέρον. Μέχρι που συνάντησε τον Νικόλαο Μαυροκορδάτο, έμπορο μεταξιού από την Χίο. Σύμφωνα με τα γραπτά του Δαπόντε, ο Μαυροκορδάτος ήταν εύπορος άντρας. Το όνομά του προερχόταν από αρχαία Βυζαντινή οικογένεια, που είχε μεταναστεύσει στη Χίο πριν από την Άλωση και όπου κάποιοι από τους προγόνους του είχαν γίνει δεπουτάτοι υπό την κυριαρχία των Γενουάτων.

Κάποιοι αναρωτήθηκαν εάν η σχέση της με τον Νικόλαο ήταν ζήτημα συμφερόντων. Η Ρωξάνδρα δεν είχε ανάγκη από πλούτη και δόξα, καθώς ήταν κόρη ενός από τους πλουσιότερους και ισχυρότερους άρχοντες της Πόλης. Συνεπώς, πιθανότατα να ερωτεύτηκε τον Νικόλαο και έτσι οι δυο τους παντρεύτηκαν το 1635. Ένα χρόνο μετά απέκτησε το γιο της που πήρε το όνομα Αλέξανδρος, από τον πατέρα του Νικόλαου. Σύμφωνα με τα έθιμα εκείνης της εποχής, το όνομα του πατέρα της Ρωξάνδρας θα το έπαιρνε ο δεύτερος γιος της, γεγονός που δεν έγινε ποτέ αφού η Ρωξάνδρα έχασε σύντομα και τον δεύτερο άντρα της. Το όνομα του Σκαρλάτου τελικά δόθηκε στον δισέγγονό του, τον δευτερότοκο γιο του εγγονού του, Αλέξανδρο. Και καθώς όλους τους απογόνους του Σκαρλάτου οι Τούρκοι τους έλεγαν Ισκερλέτ-ζαζέδες, έτσι κι εκείνον τον είπαν Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο Σκαρλάτο.

Μετά τον πρόωρο θάνατο του δεύτερου άντρα της, η Ρωξάνδρα αφιέρωσε τη ζωή της στον μονάκριβο γιο της. Φρόντισε με μεγάλη επιμέλεια για τη μόρφωσή του. Στην αρχή ανέλαβε η ίδια να του μάθει τα πρώτα γράμματα και στη συνέχεια τον έστειλε στο δικό της δάσκαλο, τον Ιωάννη Καρυοφύλλη. Όταν ο Αλέξανδρος έγινε 12 χρονών, προκειμένου να εμπλουτίσει τις γνώσεις του, η Ρωξάνδρα αναγκάστηκε να τον αποχωριστεί για να τον στείλει για σπουδές στην Ιταλία, στο τότε ονομαστό Πανεπιστήμιο της Πάδοβα, για να σπουδάσει φιλοσοφία και ιατρική.

Εκείνος έμαθε γρήγορα τα λατινικά και τελείωσε τις σπουδές του με υψηλές ακαδημαϊκές τιμές στα δεκατέσσερα χρόνια του, αποκτώντας τον τίτλο του διδάκτορα της Ιατρικής και της Φιλοσοφίας. Μετά από λίγο καιρό γύρισε στην Κωνσταντινούπολη και έγινε σχολάρχης της Πατριαρχικής σχολής στο Φανάρι για εφτά χρόνια. Ταυτόχρονα άσκησε και το επάγγελμα του γιατρού.

Στο μεταξύ οι συνθήκες είχαν αλλάξει στην Πόλη. Οι Έλληνες είχαν αρχίσει να εμπλέκονται σε όλες τις διπλωματικές διαπραγματεύσεις της Υψηλής Πύλης. Η Ρωξάνδρα ήλπιζε ότι ο γιος της θα μπορούσε να διαδεχθεί τον Νικούσιο, τον μέγα διερμηνέα. Η εύνοια που έδειχνε η οθωμανική κυβέρνηση στην κόρη του Σκαρλάτου ήταν σημαντικό πλεονέκτημα για εκείνη. Η σοφή Ρωξάνδρα ήξερε, όμως, πως η εύνοια μόνη της δεν αρκούσε. Έπρεπε ο γιος της να αποκτήσει και άλλα προσόντα μέσω των σπουδών του. Έτσι, προκειμένου να μπει ο Αλέξανδρος στο χώρο της πολιτικής, τον ώθησε να αφήσει τη διδασκαλία και να σπουδάσει ξένες γλώσσες. Πολύ γρήγορα είχε μάθει την τουρκική, αραβική, περσική, γαλλική και σλαβωνική γλώσσα. Και επιπλέον, προς μεγάλη χαρά της Ρωξάνδρας, ο Νικούσιος έκανε τον Αλέξανδρο γραμματέα του και διερμηνέα, το 1671. Και όταν πέθανε ο Νικούσιος, μπόρεσε να εκπληρώσει τον πόθο της και να δει τον γιο της μέγα διερμηνέα να διαπραγματεύεται με αντιπροσώπους των μεγαλύτερων βασιλείων της Ευρώπης.

Ο μοναχογιός της Ρωξάνδρας, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, (1641 - 1709)


Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος διορίστηκε μέγας διερμηνέας το 1674 με την εύνοια του Μέγα Βεζίρη Αχμέτ Κιοπρουλού. Αν και στην αρχή δεν φάνηκε επιτήδειος στη θέση του, κάτι που ισχυριζόταν και ο αντιπρέσβης της Αυστρίας, Κίνδσβεργ, που έλεγε ότι μετέφραζε άσχημα τις διαλέξεις του και ότι δεν έπρεπε να υπηρετεί σε αυτό το αξίωμα, ο Αλέξανδρος παρέμεινε μέγας διερμηνέας όχι μόνο μέχρι το θάνατο του Αχμέτ Κιοπρουλού, το 1676, αλλά και επί του διαδόχου του, Καρά Μουσταφά.

Καθώς είχε μεγάλη δύναμη δίπλα στους Τούρκους, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος την χρησιμοποίησε για να βοηθήσει διάφορους ομοεθνείς του. Στο σπίτι του πήγαιναν όλοι όσοι χρειάζονταν την προστασία του. Έσωσε πολλούς χριστιανούς από το θάνατο, αν και με κάποιους δεν τα κατάφερε, καθώς τότε οι Τούρκοι σκότωναν τους Χριστιανούς με το παραμικρό πταίσμα ή για διασκέδαση. Το παράδοξο είναι πώς κατάφερε να παραμείνει τόσα πολλά χρόνια στο αξίωμα του μέγα διερμηνέα χωρίς να προκαλέσει την υποψία των Τούρκων για τη δράση του. Αυτό το είχε πετύχει χάρη στη μεγάλη του ικανότητα.

Το 1678 ο Καρά Μουσταφά στην εκστρατεία του κατά των Ρώσων, αντί για τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, πήρε μαζί του τον Μάμουκα με την διπλή ιδιότητα του αυτοκρατορικού διερμηνέα και του διερμηνέα της Υψηλής Πύλης. Ουσιαστικά, λοιπόν, ο Αλέξανδρος φαίνεται να εκτελεί καθήκοντα μέγα διερμηνέα της Υψηλής Πύλης το 1683, όταν συνόδευσε τον Καρά Μουσταφά στην εκστρατεία του κατά της Βιέννης, από την οποία δεν κατάφερε να βγει αλώβητος.

Ο Μέγας Βεζίρης, Καρά Μουσταφά, ονειρευόταν να κατακτήσει την Αυστρία και να μπει νικητής στη Βιέννη θέλοντας να φτιάξει μια νέα οθωμανική αυτοκρατορία. Μάταια η Γερμανία προσπάθησε να προβάλλει όρους ειρήνης. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Μαυροκορδάτου και του πρέσβη Κούνιτς δεν κατέληξαν σε κανένα αποτέλεσμα. Όταν τελικά αποφασίστηκε να σταματήσει ο πόλεμος κατά της Αυστρίας, ο Καρά Μουσταφά αποφάσισε να εκστρατεύσει εναντίον των Γερμανών. Ο Μαυροκορδάτος αναχώρησε μαζί του από την Αδριανούπολη την 1 Απριλίου 1683 και παρακολούθησε την επιδρομή στη Βιέννη.

Οι Οθωμανοί έφτασαν μέχρι τα τείχη της Βιέννης, σκοτώνοντας και καίγοντας, και άρχισαν την πολιορκία της πόλης που κράτησε δύο μήνες. Τους πολιορκημένους έτρεξε να βοηθήσει ο βασιλιάς της Πολωνίας, Ιωάννης Σοβιέσκη, που κατατρόπωσε τους Τούρκους. Επιπλέον, ο Μουσταφά, όντως άπληστος και φιλοχρήματος, ήθελε να προχωρήσει σε γενική έφοδο στη Βιέννη, καθώς πίστευε πως παντού υπήρχαν θησαυροί και αμύθητος πλούτος. Το σχέδιο αυτό το εκμεταλλεύτηκε ο Μαυροκορδάτος και έπεισε τον Μέγα Βεζίρη να μην το εκτελέσει, λέγοντάς του, πως αν επιχειρούσε να λεηλατήσει την πόλη θα μοιραζόταν τους θησαυρούς της με τους στρατιώτες. Έτσι, καθυστέρησε τον Καρά Μουσταφά από τα σχέδιά του και πρόλαβε να φτάσει η βοήθεια με τον Σοβιέσκη.

Εξαγριωμένος ο σουλτάνος από την μεγάλη αποτυχία του στρατού του, διέταξε και αποκεφάλισαν τον Μέγα Βεζίρη Καρά Μουσταφά και πολλούς υπουργούς του. Λίγο έλειψε να θανατωθεί και ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος. Εναντίον του στράφηκε ο νέος Μέγας Βεζίρης Καρά Ιβραήμπασα με την κατηγορία ότι δεν συνετέλεσε στο να απορριφθούν οι ειρηνευτικές προτάσεις που είχαν γίνει από την Αυστρία πριν από τον πόλεμο και ότι εμπόδισε την άλωση της Βιέννης. Έτσι τον έριξαν στη φυλακή μαζί με τη γυναίκα του. Η φυλάκιση αυτή θεωρούνταν ότι ήταν η αρχή μεγαλύτερων μελλοντικών ποινών.

Τότε, η Ρωξάνδρα, χωρίς καθόλου να διστάσει, συνεννοήθηκε με τον ισχυρό Μουσταφά Κιοπρουλού, τον μετέπειτα Μέγα Βεζίρη και κατόρθωσε με την μεσολάβησή του να πετύχει την προστασία του Αλέξανδρου. Ακόμη του ζήτησε για χάρη, να φυλακίσουν κι εκείνη με τον γιο της, ώστε να μοιραστεί μαζί του τα δεινά. Πραγματικά, έτσι έγινε.

"Η μάχης της Βιένης" (1683), έργο του Józef Brandt στο Εθνικό Μουσείο Πολέμου της Πολωνίας


Ο Αλέξανδρος γλίτωσε από τον απαγχονισμό με την πληρωμή τριακοσίων πουγκιών χρυσού και κατάφερε να ελευθερώσει τη γυναίκα του. Παρέμεινε στη φυλακή έντεκα μήνες, αλλά η μητέρα του, μη μπορώντας τα αντέξει τη στενοχώρια και τις κακουχίες, πέθανε στη φυλακή μετά από έξι μήνες. Λίγες μέρες μετά την αποφυλάκισή του, ο Μέγας Βεζίρης άρχισε να τον χρησιμοποιεί στις μυστικές υποθέσεις του κράτους και δύο μήνες μετά τον διόρισαν πάλι μέγα διερμηνέα. Επειδή βοήθησε στους όρους της συνθήκης ειρήνης μεταξύ Τουρκίας και Αυστρίας, ο σουλτάνος του απένειμε τον τίτλο Μεχρεμί-Εσράρ, δηλαδή Εξ΄ Απορρήτων.

Η Ρωξάνδρα δεν πρόλαβε να ζήσει για να δει το αίσιο τέλος όλων των ενεργειών που είχε κάνει και να ευτυχήσει βλέποντας το γιο της ελεύθερο να απολαμβάνει υψηλότερες τιμές σε σχέση με παλιά, συνδέοντας το όνομά του με τη συνθήκη του Κάρλοβιτς. Αυτή ήταν η πρώτη Φαναριώτισσα, η σημαντική γυναίκα της οικογένειας Σκαρλάτου Μαυροκορδάτου.


Βιβλιογραφία

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους: Τόμος Πέμπτος, Κ. Παπαρρηγόπουλου, 1887

Neohellenica: Michael Constantinides, 1892

ΕΣΤΙΑ: Τόμος Πρώτος, 1876 (Ιανουάριος – Ιούνιος)

Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου του Εξ' Απορρήτων: Επιστολαί Ρ΄, 1879

Επανάσταση 1821 – Γένους Θηλυκού: Γιώτα Αγγελοπούλου

«Η Φιλελληνική Καλλιτεχνική Έκφραση και η Συμβολή ...
«Το ρεύμα του Φιλελληνισμού στην Ευρώπη και οι Φιλ...

Σχετικές Δημοσιεύσεις

Με την αποδοχή θα έχετε πρόσβαση σε μια υπηρεσία που παρέχεται από τρίτο μέρος εκτός του https://1821.intownpost.com/

Διαβάστηκαν από άλλους χρήστες

200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης
Διαβάστε το (Α' Μέρος) του άρθρου Μέχρι τον Γενάρη του 1821, που ζούσε στη Ζάκυνθο ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, υπηρέτησε ως ταγματάρχης- μαγγιόρος στους Άγγλους και αργότερα ως Κουρσάρος, νοσταλγώντας τα...
200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης
«Λάμπει ο ήλιος στα βουνά, Λάμπει και στα Λαγκάδια, Λάμπει και στ' Αρκουδόρεμα, Στο δόλιο Λιμποβίσι, Πο ΄κει είν' οι κλέφτες οι πολλοί , Οι Κολοκοτρωναίοι…» Οι Αρκάδες είναι περήφανοι για την καταγωγή...
200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης
Ο υπουργός εξωτερικών της Αγγλίας, ο Ιρλανδός Ρόμπερτ Στιούαρτ, υποκόμης του Κάσλρεϊ και ο υπουργός εξωτερικών της Αυστρίας, Κλέμενς φον Μέτερνιχ το 1821 ρώτησαν τον Καποδίστρια: «Ποιὸ είναι τὸ Ελληνι...