Tο διάβασαν 302 άτομα (302 Views)

«Η Φιλελληνική Καλλιτεχνική Έκφραση και η Συμβολή της στην Ελληνική Εθνεγερσία»

20210507-111012


Ο Απελευθερωτικός αγώνας του ελληνικού λαού το 1821, φιλελεύθερων, αστικών, δημοκρατικών και επαναστατικών ιδεολογικών βάσεων, είχε με μεγάλη εμβέλεια ανταπόκριση σε όλους σχεδόν τους λαούς και των πέντε ηπείρων, χάρις και στο μεγάλο προδρομικό κίνημα του πνευματικού και καλλιτεχνικού φιλελληνισμού. Με την επική έναρξη του αγώνα της εθνικής ανεξαρτησίας και σε όλη τη διάρκεια του το φιλελληνικό κίνημα εμψύχωσε και δραστηριοποιήθηκε ποικιλότροπαστον αγωνιζόμενο για την εθνική του αποκατάσταση καταπιεσμένο αιώνες λαό των νεοελλήνων. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, προκάλεσε τη συμπαράσταση του δυτικού κόσμου και μεταβλήθηκε σε κίνημα «Υπέρ των Ελλήνων» με την επωνυμία Φιλελληνισμός.

Η αρχαιολατρεία των Ευρωπαίων αποτελεί τον μακροβιότερο σύνδεσμο της Ελλάδας με την υπόλοιπη Ευρώπη.Κατά την Επανάσταση μετασχηματίστηκε σε φιλελληνισμό και αποτυπώθηκε εικαστικά σε έργα όλων των παραστατικών και Καλών Τεχνών. Μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους συνεχίστηκε από τους ξένους και υιοθετήθηκε από τους Έλληνες νεοκλασικούς καλλιτέχνες με στόχο την ανάδειξη της αδιάρρηκτης συνέχειας της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς με την διαμορφούμενη νεοελληνική πραγματικότητα. Πρόκειται στο πλαίσιο αυτό να επαναπροσδιορίσουν τα όρια μεταξύ υψηλής τέχνης και λαϊκής κουλτούρας και, παράλληλα, να αναπλάσουν την ιστορία και τους μύθους της Ελληνικής Επανάστασης. Τονίσθηκε ιδιαίτερα ο ρόλος των νεοκλασικιστών και ρομαντικών του 18ου και 19ου αιώνα, η εμβληματική μορφή της Ελληνοκύπριας Ελισάβετ Σάντη Λουμάκη Chenier, συζύγου του εύπορου Γάλλου εμπόρου Chenier, το διάσημο φιλολογικό σαλόνι της οποίας απετέλεσε τον δυναμικό καταλύτη για την σύσταση το 1809 της μυστικής οργάνωσης «Ελληνόγλωσσο Ξενοδοχείο». Στην οργάνωση αυτή συμμετείχε και ο Τσακάλωφ, ο οποίος μετακόμισε το 1814 στην Οδησσό, όπου το «Ξενοδοχείο» ουσιαστικά μετεξελίχθηκε στην Φιλική Εταιρεία.

Σημαντική ιδιαίτερη αναφορά αρμόζει στον Σατωβριάνδο και στους μεγάλους φιλέλληνες Γκιρώ (Guiraud), Καζιμίρ Ντελαβίν (Casimir Delavigne), Βίκτωρ Ουγκώ (Victor Hugo), Αλφόνσο Λαμαρτίνο (Alphonse de Lamartine), Ντε λα Ροσφουκώ-Λιανκούρ (de la Rochefoucault-Liancourt), Ντε Μπρειγ (De Broglie), που στελέχωσαν τα φιλελληνικά κομιτάτα, καθώς και στη δράση τους υπέρ των αγωνιζόμενων Ελλήνων.

Ελισάβετ Σάντη Λουμάκη – Chenier (1729-1808)


Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός είχαν δημιουργήσει ένα ρεύμα επιστροφής στην κλασσική Ελλάδα, η οποία αναγνωρίζεται πλέον από τους διανοούμενους ως η μητέρα του δυτικού πολιτισμού. Πολλοί επιστήμονες, αρχαιολόγοι, ιστορικοί, προσωπικότητες των τεχνών, ταξιδεύουν στην Ελλάδα ως περιηγητές, ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα και καταγράφουν στα αχνάρια των περιηγήσεων του Παυσανία τον Ελληνικό πολιτισμό. Ιδιαίτερα εμβληματικό είναι το έργο του Γάλλου ακαδημαϊκού και πρέσβη της Γαλλίας στην Κωνσταντινούπολη, κόμητος Σουαζέλ Γκουφιέ (Choiseul Gouffier -1752-1817), με τίτλο: «Voyage pittoresque de la Grèce». Ο Γκουφιέ ήταν μαθητής του αρχαιολόγου και συγγραφέα Jean-Jacques Barthélemy, ο οποίος ενέπνευσε και τον Ρήγα Φεραίο στο έργο του για την περίφημη και εμβληματική «Χάρτα». Επίσης το σε άνθηση κίνημα του νεοκλασικισμού, του οποίου η επιστημονική θεωρητικοποίηση πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη μέσα από το έργο του αρχαιολόγου, ιστορικού και αισθητικού της τέχνης Johann Joachim Winckelmann και του ζωγράφου και θεωρητικού της τέχνης Anton Raphael Mengs.

Επίσης, η παρέμβαση της Αικατερίνης Β΄ στο χώρο της Μεσογείου, αρχής γενομένης από τη δεκαετία του 1770, και η συνεπακόλουθη Συνθήκη του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή (1774) που προώθησε σημαντικά τα ελληνικά συμφέροντα και ευνόησε την περαιτέρω εξάπλωση και ισχυροποίηση της διασποράς σε ολόκληρη την Ευρώπη, η διαμόρφωση της ελληνικής, εθνικής συνείδησης με όρους και προσανατολισμό μέσα και από τα ιδανικά του Διαφωτισμού και της Γαλλικής επανάστασης, καθώς και το έργο Ελλήνων και Ευρωπαίων λογίων, υπήρξαν μερικοί από τους πνευματικούς λόγους που προετοίμασαν και οδήγησαν το 1821 στον αγωνιστικό ξεσηκωμό όλων των Ελλήνων και της ανερχόμενης αστικής τάξης εναντίον της Υψηλής Πύλης.

Σημαντική έκφραση σε αυτή την κοσμοϊστορική συγκυρία της συμπαράστασης στην εξεγερμένη Ελλάδα ήταν μια σεβαστή μερίδα του Ευρωπαικού τύπου, οι καλλιτεχνικές και λογοτεχνικές δημιουργίες κορυφαίων καλλιτεχνών αλλά και πολλών άλλων πνευματικών ανθρώπων της εποχής καθώς και η προσωπική εθελοντική σύμπραξη αρκετών, που πρόσφεραν σημαντικές έμπρακτες υπηρεσίες και ενισχύσεις στα χρόνια της ελληνικής εθνεγερσίας.

Οι Φιλέλληνες διεθνώς οργανώνονταν σε ομάδες, υπό μορφή εταιρίας (société) ή κομιτάτου (comité) και οργάνωναν εράνους, δημοπρασίες ή ζητούσαν συνδρομές για την ενίσχυση της δράσης τους. Μια μορφή συγκέντρωσης πόρων ήταν οι μουσικές βραδιές, όπου εκτελούνταν τα φιλελληνικά τραγούδια και ακολουθούσε έρανος υπέρ του αγώνα των Ελλήνων. Η ιδιαιτερότητα αυτού του φαινομένου, έγκειται στη διεθνή εξάπλωσή του σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, καθώς και στην παντοειδή καλλιτεχνική και λογοτεχνική του έκφραση, μέσα από τις εικαστικές παραστατικές τέχνες, τη μουσική, τη λογοτεχνία, αλλά και το χώρο του χρηστικού αντικειμένου τέχνης.

Από τα φιλελληνικά τραγούδια, που γράφτηκαν στην Ευρώπη και την Αμερική,τα περισσότερα γράφτηκαν στη Γαλλία από κορυφαίους διάσημους συνθέτες, όπως οι Rossini, ο Adam, Gounod και ο ένθερμος υπέρμαχος του Αγώνα Έκτωρ Μπερλιόζ. Αλλά ακόμη και από ερασιτέχνες έγιναν καλλιτεχνικές συνθέσεις, αρκετοί εκ των οποίων ανήκαν στην τάξη των ευγενών, ακριβώς επειδή ο Φιλελληνισμός ήταν κοινωνικά και πολιτικά ένα καθολικά οριζόντιο φαινόμενο. Γράφτηκαν ακόμη πολλά μουσικά κομμάτια για σόλο πιάνο, το κατεξοχήν αστικό και δημοφιλές μουσικό όργανο που υπήρχε σε όλες τις αίθουσες και τα φιλολογικά σαλόνια. Η θεματολογία των έργων περιλαμβάνει συχνές αναφορές και συγκρίσεις με την αρχαία ελληνική δόξα, καθώς και την ηρωική αντίσταση των αγωνιζόμενων Ελλήνων, ενάντια στον βάρβαρο τύραννο.
Το έργο του Γάλλου ακαδημαϊκού και πρέσβη της Γαλλίας στην Κωνσταντινούπολη, Σουαζέλ Γκουφιέ (Choiseul Gouffier - 1752-1817), με τίτλο: «Voyage pittoresque de la Grèce»


Η υλική, προσωπική ή συναισθηματική συμπαράσταση προς τους αγωνιζόμενους Έλληνες, εκδηλώθηκε με διάφορες μορφές, όπως με οικονομικές προσφορές, με την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας, με την κάθοδο εθελοντών, με τη συνεισφορά θρησκευτικών ή φιλανθρωπικών οργανώσεων, με προπαγανδιστικά άρθρα στον τύπο, καθώς και με μια πληθώρα έργων τέχνης και κάθε είδους ενδεικτικών καλλιτεχνημάτων τόσο λόγιας όσο και λαϊκής έκφρασης. Επίσης καθοριστικά, με τη συμβολή σημαντικών προσωπικοτήτων του πνευματικού κόσμου, όπως οιGoethe, Holderlin, Chateaubriand, Hugo, Shelley και Byron, ο οποίος είχε προσφέρει μεγάλο μέρος της περιουσίας του, είχε εργαστεί συστηματικά υπέρ του Αγώνα και πέθανε στο Μεσολόγγι, το 1824.

Ο Βυρωνισμός, κίνημα που αν είχε ήδη εμφανιστεί στο προσκήνιο με επίκεντρο την ποίηση, την ζωή και τα ταξίδια του Βύρωνα σαν ένα παρακλάδι του ρομαντισμού, υπήρξε ένα πνευματικό φαινόμενο το οποίο επηρέασε τα διεθνή και τα ελληνικά γράμματα έως το τέλος του 19ου αιώνα. Η Ευρωπαϊκή λογοτεχνία και h διανόηση με εκπροσώπους της μεγάλους συγγραφείς όπως τον Μπαλζάκ, τον Ντοστογιέφσκι, τον Πούσκιν, τον Μέλβιλ, που έχουν σαφείς βυρωνικές τάσεις και αντιστοιχίες αναζητήσεων είναι μπολιασμένη εποικοδομητικά με τις ιδέες του Βυρωνισμού. Κύρια χαρακτηρίζει τον Βυρωνισμό το στοιχείο της «διαμαρτυρίας», η φυγή σε ένδοξους τόπους του παρελθόντος, η ερωτική ορμή, η μελαγχολία, η σάτιρα, ο σαρκασμός και ο ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός. Η ελεγειακή ποίηση των εθνικών ποιητών του Διονύσιου Σολωμού, του Ανδρέα Κάλβου, καθώς και άλλων ποιητών υπάρχουν ποιητικές αφιερώσεις και ποιήματα για τον Βύρωνα που θεώρησε την Ελλάδα ως δεύτερη πατρίδα του και αργότερα η απελευθερωμένη πλέον Ελλάδα τον ονόμασε τιμητικά πατέρα, ευεργέτη και ήρωα της.

Κατεξοχήν όμως ο εικαστικός φιλελληνισμός έφερε στο προσκήνιο μια πλούσια παραγωγή έργων, φιλοτεχνημένων από ρομαντικούς Ευρωπαίους καλλιτέχνες, Γάλλους , Άγγλους, Ιταλούς, Γερμανούς, Σουηδούς. Παράλληλα, στις αρχές της δεκαετίας του 1820, φιλοτεχνήθηκαν πολλά εικαστικά έργα με θέματα εμπνευσμένα από τα δεινά και τα πάθη των υπόδουλων και την Ελληνική Επανάσταση των αγωνιζομένων Ελλήνων. Ένας μεγάλος αριθμός ζωγράφων υλοποίησαν ενότητες έργων σε λάδι, χαρτί, ξύλο ή μέταλλο καθώς και σε ταπισερί, που παρουσιάζουν αγωνιστές του 1821, σκηνές σύγκρουσης Ελλήνων με Τούρκους, Έλληνες πρόσφυγες, όρκο και αναχώρηση Έλληνα μαχητή. 

Κατ' εξοχήν «φιλέλληνας ζωγράφος» θεωρείται ο Ευγένιος Ντελακρουά (Eugene Delacroix - 1798-1863), o οποίος, έχοντας ως πηγή έμπνευσης τα ποιήματα του Μπάιρον, φιλοτέχνησε εμβληματικές παραστάσεις, που θεωρήθηκαν φιλελληνικά μανιφέστα. Η χαρακτηριστική περίπτωση του νεαρού τότε ζωγράφου Ευγένιου Ντελακρουά, που είναι κύριος εκπρόσωπος της ρομαντικής τέχνης και του Οριενταλισμού- ανατολικής θεματογραφίας-με τα συγκλονιστικά έργα του «Η καταστροφή ή Η Σφαγή της Χίου», το μνημειακό έργο του «Η Ελλάδα επί των ερειπίων του Μεσολογγίου» και συνθέσεις του με Έλληνες πολεμιστές σε επεισόδια μαχών σφράγισε την διεθνή Φιλελληνική τάση.

Ιστορική και αισθητική σημασία έχει το χρονικό της φιλοτέχνησης από τον Ντελακρουά της «Σφαγής της Χίου».

Σύμφωνα με τις πηγές στις 12 Ιανουαρίου του 1824 ο γνωστός ζωγράφος γνώρισε τον συνταγματάρχη Ολιβιέ Βουτιέ, έναν υποστηρικτή του Ελληνικού ζητήματος. Ο Βουτιέ διηγήθηκε στον Ντελακρουά με λεπτομέρειες, ιστορίες και συμβάντα από τις μάχες στην Ελλάδα. Εντυπωσιασμένος απ' όσα άκουσε εμπνεύστηκε την μεγάλη σύνθεση του και άρχισε να δουλεύει τον πίνακά την ίδια ακριβώς ημέρα ξεκινώντας παράλληλα μια σειρά από μελέτες προσώπων και σωμάτων εκ του φυσικού. Οι συνεχείς επισκέψεις του στο Μουσείο του Λούβρου, τον βοήθησαν να κατανοήσει, να αναλύσει και να εμπνευστεί από τον Ρούμπενς, τον Βελάσκεθ, τον Μιχαήλ Άγγελο και τον Αντρέα ντελ Σάρτο, ενισχύοντας όλο και περισσότερο την δημιουργική του φαντασία για την πραγματοποίηση του έργου. Η «Σφαγή της Χίου», δουλεύτηκε σύμφωνα με τις προδιαγραφές ενός ιστορικού πίνακα μεγάλου μεγέθους.

Μάλιστα, οι κριτικοί τέχνης εντόπισαν επίσης μια αναφορά στην «Επίσκεψη του Ναπολέοντος» στο Σανατόριο του Τζάφα του ζωγράφου Γκρος, ως προς την ανακατασκευή των κοστουμιών και την πλαστική απόδοση των γυμνών σωμάτων στον ανοικτό χώρο. Ο Ντελακρουά, χρειάστηκε έξι μήνες για να ολοκληρώσει το έργο του, φροντίζοντας παράλληλα με τεράστια προσοχή, την απεικόνιση της κάθε μορφής, πολλές φορές ξανασχεδιάζοντάς την από την αρχή. Η μεγάλων διαστάσεων σύνθεση του (4,19 μέτρα ύψος επί 3,54) βρίσκεται στην κεντρική μεγάλη Γκαλερί στο Μουσείο του Λούβρου. Είναι η σημαντικότερη και επιβλητικότερη εικαστική δημιουργία που αναπαριστά την αγριότητα των Οθωμανών, αναπαριστώντας την εκδικητική σφαγή των Ελλήνων της Χίου.

Το έργο και ιδιαίτερα η γυναικεία φιγούρα της μάνας με το μωρό στο επίκεντρο της θηριωδίας, που προσπαθεί να αρπάξει το στήθος της, σκηνή παρμένη από μια μαρτυρία του βιβλίου του Βουτιέ, καθώς και η συγκλονιστική φιγούρα της γριάς που αποσβολωμένη κυριαρχεί συνθετικά στο κέντρο του έργου συγκλόνισαν τους Γάλλους που κατά χιλιάδες συνέρρευσαν να θαυμάσουν το έργο του Ντελακρουά στο ειδικό περίπτερο στο κέντρο του Παρισιού που το εξέθεσε ο ζωγράφος μόλις ολοκληρώθηκε. Ο πίνακας, αγοράστηκε από την Γαλλική κυβέρνηση για τις κρατικές συλλογές. Η επιρροή του υπήρξε τεράστια και έγιναν πολλά αντίγραφα του τόσο ζωγραφικά όσο και χαρακτικά από άλλους καλλιτέχνες ανά τον κόσμο.

Η «Σφαγή της Χίου», έργο του Eugene Delacroix (1798-1863)


Το φιλελληνικό ρεπερτόριο αναπτύχθηκε βασικά γύρω από ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα, καθώς και από τη φρίκη και τα δεινά του πολέμου για τον άμαχο πληθυσμό. Ήδη από το 1819 o φιλέλληνας ζωγράφος Louis Dupre, επισκέφθηκε την Ελλάδα και περιγράφει με ακρίβεια στιγμές της σκληρής καθημερινότητας των Ελλήνων αλλά και τα πρώτα ηρωικά κατορθώματα των αγωνιστών του 1821. Αλλά και πολλοί άλλοι Γάλλοι καλλιτέχνες και στοχαστές προσέφεραν σημαντικό έργο στην Ελλάδα. Έχουν εντοπιστεί πίνακες, φιλοτεχνημένοι από διακεκριμένους ρομαντικούς ζωγράφους του 19oυ αιώνα, όπως οι Carle Vernet, Pierre Bonirote, Cesar Willich, Joseph Petzl, J.J. Frey.

Ο Γερμανός Peter Von Hess αφιερώθηκε στην εικονογράφηση όλων των σημαντικών φάσεων και στιγμών του Αγώνα από την κήρυξη της Επανάστασης μέχρι και την άφιξη του Βαυαρού Βασιλέα Όθωνα στο Ναύπλιο. Σε αυτόν ανέθεσε ο φιλέλληνας βασιλιάς της Βαυαρίας Λουδοβίκος, πατέρας του Όθωνα, στα χρόνια 1827-1824 την διακόσμηση των στοών Arcaden του ανακτόρου του στο Μόναχο, με ήρωες και μάχες από την Ελληνική Επανάσταση. Τα σαράντα έργα που φιλοτέχνησε ο Hess μετά από αυτοψία, επιτόπιες έρευνες και μελέτες στην Ελλάδα όπου διαδραματίστηκαν τα ηρωικά γεγονότα τα επανέλαβε αντιγραφικά στα πρώτα Ελληνικά ανάκτορα που όμως καταστράφηκαν από πυρκαγιά. Η διάδοση τους ήταν μεγάλη με λιθογραφικές ανατυπώσεις και χαρακτικά.

Επίσης, ανάμεσα σε πολλές ζωγραφικές συνθέσεις με χαρακτηριστικούς τίτλους ξεχωρίζουν τα εικαστικά έργα: «Ελληνίδες σε σκλαβοπάζαρο» του S. Η. Benoit Darondeau, «Θέμα εμπνευσμένο από τη σφαγή της Σαμοθράκης» του Jean- Baptiste Vinchon, «Βυρωνικό θέμα» του Ceasar Willich, «Ο Γκιαούρ / Ο Έλληνας» του Horace Vernet, «Αθηναϊκή οικογένεια επιστρέφει στο κατεστραμμένο σπίτι της» του Peter Von Hess, «Η μάχη της Ακρόπολης» του Nicolas-Louis Francois Gosse, «Επεισόδιο από την έξοδο του Μεσολογγίου» του Francois-Emile de Lansac, «Αφύπνιση της Ελλάδας» του Ange-Rene Ravault, «Ο Χορός του Ζαλόγγου» του Claude Pinet, «Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη» του Ludovico Lipparini, «Η Ελληνοπούλα» του περίφημου γλύπτη David d' Angers η οποία προσφέρθηκε από τον καλλιτέχνη για να κοσμήσει τον τάφο του Μπότσαρη στο Μεσολόγγι και πολλά άλλα. Τα σημαντικότερα από αυτά ενέπνευσαν και έδωσαν ιδέες ανάπτυξης και αισθητικών παραλλαγών στους Έλληνες καλλιτέχνες της εποχής αλλά και σε μεταγενέστερους των χρόνων του Αγώνα.

Τα δημοφιλέστερα ζωγραφικά έργα αναπαράχθηκαν σε χαρακτικά τυπώματα, κύρια λιθογραφικά, ώστε να διαδίδονται εύκολα παντού και σε χρηστικά αντικείμενα προσιτά στο ευρύτερο κοινό. Οι φιλελληνικοί κύκλοι διατήρησαν και συντήρησαν αμείωτο το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για την «Ελληνική Υπόθεση», με άρθρα στον Τύπο, με θεατρικές παραστάσεις, με συνεστιάσεις, χορούς, μουσικές βραδιές και φιλελληνικές δημοπρασίες και παζάρια, όπου έβρισκε κανείς καλλιτεχνήματα και χρηστικά αντικείμενα, διακοσμημένα με φιλελληνικές παραστάσεις, κάθε είδους.

Δημιουργήθηκαν αντικείμενα εξαιρετικής ποιότητας, όπως επίχρυσα επιτραπέζια ρολόγια με θαυμάσια επιμελημένες γλυπτικές σκηνές, πιάτα με ιστορικές παραστάσεις, πολυτελή βάζα από πολύχρωμη πορσελάνη διακοσμημένα με φύλλο χρυσού και μια ανεξάντλητη ποικιλία σχημάτων και παραστάσεων, που εμπνέονται από τα δημοφιλέστερα φιλελληνικά ζωγραφικά έργα, ανθρωπόμορφα φιαλίδια και αγαλματίδια πορσελάνης με ποικίλα λαμπερά χρώματα, κεντήματα, επίχρυσα κηροπήγια και αγαλματίδια, μελανοδοχεία και διάφορα μικροαντικείμενα με ευφάνταστα σχήματα και μοτίβα όπως σερβίτσια φαγητού ή τσαγιού, φιαλίδια για αρώματα με ολόσωμες παραστάσεις Ελλήνων, χαρτιά ταπετσαρίας, κεντήματα, μελανοδοχεία, μπιζουτιέρες, τραπουλόχαρτα, περίτεχνες βεντάλιες. Επίσης, μπουκάλια με ηδύποτα με ονομασίες, όπως «Λικέρ Μεσολογγίου» ή «Λικέρ Ναυαρίνου», ενώ ήταν διαδεδομένο και το «σαπούνι Υψηλάντης» καθώς και καραμέλες, τυλιγμένες σε χαρτί με φιλελληνικά στιχάκια.

Το έντονο αυτό εκφραστικό ενδιαφέρον για την Επανάσταση του 1821 αποτυπώθηκε και στην λογοτεχνία. Η μάστιγα της δουλείας και της αρπαγής Χριστιανών από Τούρκους αποτυπώθηκε με πολλούς φιλολογικούς και λογοτεχνικούς τρόπους. Βασικά τον τίτλο του φιλέλληνα οφείλει ο Σατωβριάνδος στο περίφημο του κείμενο «Υπόμνημα περί της Ελλάδος» (Note sur la Grėce, 1825), το οποίο αποτέλεσε φιλελληνικό μανιφέστο κατά τη διάρκεια της Επανάστασης.

Από το 1821, συγγράφηκαν και κυκλοφορούσαν διεθνώς περισσότερα από 2.000 φιλολογικά έργα (ποιήματα, θεατρικά έργα, ελεγείες, φυλλάδια ιστορικού και πολιτικού περιεχομένου), που αναφέρονταν στην Επανάσταση των Ελλήνων, την οποία ύμνησαν με ενθουσιασμό γνωστοί ποιητές της εποχής. Ανάμεσα τους οι ακαδημαϊκοί Γκιρώ (Guiraud) και Καζιμίρ Ντελαβίν (Casimir Delavigne), ο Βίκτωρ Ουγκώ (Victor Hugo), που μεταξύ άλλων έγραψε το περίφημο ποίημα « Το Ελληνόπουλο» εμπνευσμένος από τον πυρπολητή ήρωα Κανάρη και ο Αλφόνσος Λαμαρτίνος (Alphonse de Lamartine). Ένα εμβληματικό δράμα σχετικά με το Μεσολόγγι, ήταν και το τρίπρακτο «Η τελευταία ημέρα στο Μεσολόγγι». Αντίτυπο του έργου αυτού είχε περίοπτη θέση στην προσωπική βιβλιοθήκη του μέλους της βασιλικής οικογένειας Marie-Caroline de Bourbon-Sicile, δούκισσας του Berry (1798-1870).

«Ο Αθανάσιος Διάκος οδηγεί τους Δερβενοχωρίτες στην μάχη», λιθογραφία του Γερμανού ζωγράφου Peter Von Hess (1792 – 1871)


Το φιλελληνικό αυτό κλίμα είχε περάσει πλέον σε όλη την Γαλλική κοινωνία. Σχεδόν κάθε σπίτι είχε ένα ή περισσότερα αντικείμενα σχετικά με την Ελλάδα και τον αγώνα των Ελλήνων. Συχνά ένα μέρος από τα έσοδα από το εμπόριο των αντικειμένων αυτών χρηματοδοτούσε ικανοποιητικά δράσεις υπέρ των Ελλήνων. Για παράδειγμα, έχουν καταγραφεί περίπου 150 διαφορετικοί τύποι από μπρούτζινα περίτεχνα επιτραπέζια ρολόγια με αγωνιστές του 1821 και σκηνές σχετικές με τον αγώνα των Ελλήνων καθώς και πληθώρα άλλων αντικειμένων με φιλελληνικά θέματα που χρησιμοποιούσαν οι κυρίες στις Ευρωπαϊκές πόλεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η κυκλοφορία μιας αναμνηστικής φιλελληνικής βεντάλιας από τη συναυλία της 28ης Απριλίου 1826 στο Vauxhall του Παρισιού, που αποτέλεσε κορυφαία στιγμή της φιλελληνικής κίνησης στη Γαλλία και χαρακτηρίστηκε το μεγάλο κοσμικό γεγονός της εποχής. Όλες οι γνωστές κυρίες της αριστοκρατίας ανέβηκαν τότε στη σκηνή και τραγούδησαν για χάρη του ελληνικού λαού.

Η μια όψη της βεντάλιας αναφέρει «Cantate chantée au concert du Vauxhall» (Η Cantata τραγούδησε στη συναυλία του Vauxhall), και την επιγραφή: «A la Patrie. Mourons pour la défendre et vivons pour l'aimer» (Στην πατρίδα. Πέθανε για να την υπερασπιστείς και ζήσε για να την αγαπήσεις).

Αριστερά η βεντάλια είχε την σημαία με σταυρό και δεξιά το κέρας της Αμαλθείας από το οποίο ρέουν τα έσοδα από τις γενναιόδωρες προσφορές των φιλελλήνων. Στην άλλη όψη αναφέρονταν τα ονόματα των συντελεστών της εκδήλωσης.

H αναμνηστική Φιλελληνική βεντάλια για τη συναυλία της 28ης Απριλίου 1826 στο Vauxhall του Παρισιού. Λιθογραφία επιχρωματισμένη με το χέρι και ξύλινη λαβή, διάμετρος: 23 cm. (Μουσείο Μπενάκη)

Η σημαντική δράση των φιλελλήνων καταγράφεται σε βαρυσήμαντη επιστολή που στέλνει ο αρχιστράτηγος Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στον γιό του Ιωάννη στις 8 Ιουλίου 1826, και μεταξύ άλλων του αναφέρει «… μου γράφει ο πρόεδρος των κομιτάτων της Ευρώπης ότι να του γράψω να μου στείλει ότι θέλω, τροφάς, άρματα και ότι άλλο, φθάνει μόνο να κινούμεθα και ημείς και να μην κοιμούμεθα …».

Ο Αγώνας για την ελληνική ανεξαρτησία του 1821 υπήρξε η πρώτη εθνική επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική αυτοκρατορία που στέφτηκε με επιτυχία και ταυτόχρονα η πρώτη εξέγερση στην Ευρώπη της Παλινόρθωσης που οδήγησε στη δημιουργία ενός νέου ανεξάρτητου κράτους το 1832, που μετεξελίχθηκε στην πολυκύμαντη ιστορική πορεία του σε σύγχρονο αστικό κράτος της Δύσης.

Για την δημιουργία και την ενδυνάμωση της απελευθέρωσης του, το Φιλελληνικό κίνημα διαδραμάτισε πρακτικά καθοριστικό και πάγια εμψυχωτικό ρόλο. Ειδικά όλες οι τέχνες με τη δύναμη της αισθητικής συγκίνησης που εμπεριέχουν διαδραστικά συντέλεσαν τα μέγιστα στην πραγματοποίηση της πολυπόθητης ανεξαρτησίας από τον τουρκικό ζυγό και τον πλήρη πολιτικοκοινωνικό προσανατολισμό όλων των τομέων του νέου κράτους στον επιζητούμενο δυτικό εξευρωπαϊσμό.


Η φωτογραφία στο εξώφυλλο του άρθρου είναι ζωγραφικό έργο του Γάλλου Benoît Darondeau (1805 – 1869) με τον τίτλο: «Θέμα από την Σαμοθράκη»
«Το Ελληνικό θέατρο συνέβαλε στην ψυχολογική προετ...
Ρωξάνδρα Σκαρλάτου Μαυροκορδάτου. Η πρώτη Φαναριώτ...

Σχετικές Δημοσιεύσεις

Με την αποδοχή θα έχετε πρόσβαση σε μια υπηρεσία που παρέχεται από τρίτο μέρος εκτός του https://1821.intownpost.com/

Διαβάστηκαν από άλλους χρήστες

200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης
Ο υπουργός εξωτερικών της Αγγλίας, ο Ιρλανδός Ρόμπερτ Στιούαρτ, υποκόμης του Κάσλρεϊ και ο υπουργός εξωτερικών της Αυστρίας, Κλέμενς φον Μέτερνιχ το 1821 ρώτησαν τον Καποδίστρια: «Ποιὸ είναι τὸ Ελληνι...
200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης
Π ρ ό λ ο γ ο ς  Διάγουμε το έτος 2021 και εφέτος συμπληρώνονται διακόσια χρόνια από την Επανάσταση τού 1821, όταν, σύσσωμο το Ελληνικό Εθνος, προετοιμασμένο οργανωτικά από την «Φιλική Εταιρεία»,...
200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης
Διαβάστε εδώ το Α΄Μέρος Οι Αλβανοί σύμμαχοί του, απέδιδαν στόν Μάρκο Μπότσαρη πρωτοφανή σεβασμό και εκτίμηση και δέν αμφισβητούσαν τήν πρωτοκαθεδρία του στις κοινές, πολεμικές επιχειρήσεις τους κατά τ...